Georgia
on my mind

De naam Georgia O'Keeffe roept schilderachtige beelden op van ontluikende bloembladen, drijvende dierenschedels en rimpelende bergen, maar bijna net zo onuitwisbaar in de Amerikaanse verbeelding is het beeldmateriaal van de kunstenares zelf. O'Keeffe, zelf regelmatig model voor portretten, kenmerkt het moderne bewustzijn: een klein en serieus postuur, haren strak naar achter, evenwichtig en zonder iets te verlangen. Een integraal onderdeel van de stille kracht van deze figuur is haar garderobe: zonder opsmuk, androgyn, eenvoudig maar onderscheidend genoeg om naast haar werk een status als icoon te dragen.

Georgia O'Keeffe kwam in 1918 naar Manhattan, een dertigjarige kunstdocente uit Texas met een artistieke carrière waarin Alfred Stieglitz – fotograaf en later haar man – veel potentie zag. "Ze had de esthetiek te pakken voordat ze een schilderij had", zegt Wanda Corn, schrijfster van Georgia O'Keeffe: Living Modern. "Terwijl andere kunstenaars moeten groeien in een volwassenere kenmerkende stijl, was dit een vanzelfsprekendheid voor O'Keeffe. Vanaf het begin maakte ze gebruik van een minder-is-meer-esthetiek." Foto's van de kunstenaar als tiener en jonge docente laten inderdaad een uitzonderlijke consistentie van mode zien: silhouetten ononderbroken in flow en hoofdzakelijk zwart-wit – het contrast dat kenmerkend voor haar zou worden.

In veel opzichten bleek New Mexico een ideale omgeving voor O'Keeffe's monochrome garderobe – de adobe-structuren van haar huis in Abiquiú en de rode rotskliffen met verschillende tinten perzikkleuren op de Ghost Ranch waren omgevingen waar haar zwart-witte wikkeljurken scherp contrasteerden. Op het canvas verruilde ze het groen dat ze gebruikte voor de heuvels van Lake George voor een palet aan fellere kleuren, met roze, gele en diepblauwe tinten. In portretten van de veel gefotografeerde kunstenares lijkt de lucht zich ver achter haar uit te strekken, terwijl haar tengere figuur, zelfverzekerd en gracieus, het kader tot een geheel maakt. In elk portret – ze zat tijdens haar leven voor meer dan vijftig fotografen model – kleedde O'Keeffe zich enkel voor zichzelf, en droeg ze hetzelfde ensemble: een zwart rokkostuum, meestal van wol, evoluerend met de tijd qua snit en stijl, en een witte blouse. Via deze decennia durende keuze zien we een vrouw die de volledige controle heeft over haar beeltenis. Zelfs toen ze meer beroemdheid kreeg – wat in de late jaren 60 voorbij de kunstwereld ging – deed ze weinig om het elegante beeld te veranderen waaraan ze nauwgezet had gewerkt om het tot stand te laten komen.

Is het daarom nog verwonderlijk dat een vrouw, die precies wist hoe ze eruit wilde zien, de tand des tijds heeft doorstaan als een symbool van moderne vrouwelijkheid? In de decennia na het overlijden van O'Keeffe in 1986 is het tempo van de mode alleen maar versneld en zijn de grenzen vervaagd, waardoor het perspectief van een vrouw die zich androgyn kleedt en weigert zich aan de trendcycli te conformeren, steeds vooruitstrevender is geworden – en tevens haar instinct bevestigt. "Ze is een symbool van onafhankelijkheid", zegt Corn over de tijdloze stijl van O'Keeffe. "Van voor zichzelf nadenken en zichzelf zijn in een wereld die potentieel wervelde met allerlei andere keuzes of verleidingen om iets of iemand anders te zijn."