De schrijverskunst
De passie van kunstenaar Rajiv Surendra voor kalligrafie vormt een eerbetoon aan de vreugde en de schoonheid van een vergeten ambachtRajiv Surendra herken je uit duizenden. Hij begeeft zich door Manhattan op zijn vintage Duitse fiets, uit circa 1940, met een mand achterop die vaak bomvol zit met een arsenaal aan pennen, papier en enveloppen.
Toen hij nog maar 8 jaar oud was, kreeg Surendra, die nu 32 is en acteur, kunstenaar en schrijver is, geschreven brieven van Lakshi, een nicht in Sri Lanka die hij nog nooit in levende lijve had ontmoet. Surendra, die opgroeide in een buitenwijk van Toronto, herinnert zich nog goed hoe spannend het was als hij een pakketje van overzees ontving, met de kenmerkende blauw-rood gestreepte rand. "Zodra je de brievenbus openmaakte, zag je meteen dat er een brief uit Sri Lanka was en haar brieven waren spectaculair," weet hij nog. "Haar handschrift zag eruit alsof het was getypt op een typemachine. Ze tekende zelf de lijnen op het papier en ze maakte kleine, prachtige tekeningen met kleurpotloden; soms een hert of bloemetjes." Toen ze elkaar eindelijk in levende lijve ontmoetten ruim tien jaar later voelden ze zich onmiddellijk met elkaar verbonden.
Sinds die tijd is de sensatie van het schrijven en ontvangen van brieven alleen maar gegroeid voor Surendra, die naast zijn werk als acteur een grenzeloze liefde heeft voor schrijfkunst en kalligrafie, die hij verkent onder de naam "Letters in Ink" (@lettersinink). Tijdens onze eerste ontmoeting, die bij toeval plaatsvond in een koffietentje in de West Village, had hij bijna drie uur gewerkt aan een brief aan een familie in Berlijn, waar hij ooit als au pair had gewerkt. De brief was 12 kantjes lang en omvatte onder meer een waterverftekening van het herenhuis tegenover het tentje, compleet met bloembakken en zonnestralen.
Wanneer je door een van Surendra's brieven bladert, lijkt het bijna alsof je een document uit de Victoriaanse tijd bekijkt. En dat is precies wat hem op zijn twaalfde op het pad van deze obsessie heeft gebracht. "Ik was vrijwilliger bij een openluchtmuseum en iemand daar liet me wat hele oude brieven uit de 19e eeuw zien," vertelt hij. "Het handschrift was net een kunstwerk en dat inspireerde me om kalligrafie te leren, omdat ik ook wilde dat mijn handschrift zou worden zoals in die oude brieven. Dat was genoeg om me in beweging te krijgen en het te proberen."
De materialen die hij gebruikt, kunnen veranderen met de seizoenen of zijn bui of de inhoud van de brieven die hij verstuurt. Op het moment geeft hij de voorkeur aan dun, vederlicht papier van een Japanse fabrikant. "Het is wat lastig te lezen omdat het bijna transparant is en ik vind het idee dat degene die de brief ontvangt een plekje moet zoeken om hem neer te leggen en te lezen heel mooi," vertelt hij.
Wat nooit verandert is zijn favoriete briefopener, een verroest zwart pennenmes dat hij ooit vond bij een garageverkoop in Rhode Island voor 50 cent en dat hij eens in de zoveel tijd laat slijpen door een messenmaker aan de Upper West Side in Manhattan. Het is een klein maar essentieel onderdeel van het openen van een brief, wat voor Surendra een heel precies ritueel is. "Nog steeds maakt mijn hart een sprongetje, elke keer wanneer ik de brievenbus open en er een handgeschreven brief aantref," vertelt hij. "Ik neem hem dan mee naar boven naar mijn appartement en leg hem op het kussen op mijn bed. Ik wacht tot ik me heb klaargemaakt om naar bed te gaan en dan pak ik de briefopener, stap in bed, doe mijn nachtlampje aan, open de brief en lees hem in bed, vlak voor ik ga slapen - als een beloning voor het wachten."
Het is een oefening in zelfbeheersing, bedoeld als waardering voor de tijd die de schrijver in de correspondentie heeft gestoken. "Ik zeg dit heel vaak, maar er is geen groter cadeau dat iemand me kan sturen dan een handgeschreven brief," vertelt hij me. "Dat is wat me het diepst raakt. Het is heel bijzonder dat iemand met dit papier en een pen aan tafel is gaan zitten en alleen maar aan jou dacht, en het bewijs daarvan heb jij dan in handen."
Als het op het schrijven van een brief naar iemand anders aankomst, is hij minder strikt. Surendra houdt van de intuïtieve woordenstroom en de onverwachte sprankjes inspiratie in de buitenwereld die de aanzet geven om een vriend te schrijven. Zijn foutjes en vergissingen laat hij vaak bewust zichtbaar, om de aanpassing in woordkeuze of zijn ongebreidelde enthousiasme te laten zien, en hij heeft nooit een moment in gedachten waarop de brief klaar moet zijn en op de bus moet. "Wanneer je schrijft in de vloeiende lijnen van kalligrafie kun je niet stoppen," legt Surendra uit. "Je kunt het niet alleen drie minuten of vijf minuten of 10 of 30 doen. Meestal doe ik ongeveer een uur over een brief en hoewel je in wezen alleen bent terwijl je dit doet, is degene aan wie je schrijft in zekere zin ook aanwezig."
Wanneer de situatie erom vraagt, schuwt Surendra het gebruik van krijt ook niet. Bijna tien jaar geleden zag hij terwijl hij een kop koffie dronk met een vriend bij een café in Toronto een krijtbord met, zijn woorden, "afzichtelijke" tekst. "Ik ben opgestaan, naar de eigenaar gelopen en heb gevraagd: "Mag ik dat opnieuw doen voor u?", weet hij nog. "Het was een stralende zomermiddag. Ik ben op mijn knieën op de stoep gaan zitten en ben er ongeveer een uur mee bezig geweest." Het resultaat was zo indrukwekkend dat het voor een kleine vloedgolf aan verfraaide krijtbordontwerpen zorgde in de restaurantbranche van Toronto.
Tijdens de jaarlijkse Kips Bay Decorators Show House een paar jaar geleden, sloeg Surendra de handen ineen met de bekende interieurontwerper Garrow Kedigian voor een zitkamer met gedetailleerde krijtontwerpen op de muren en het plafond. Het project nam zeven volledige dagen in beslag en werd informeel bekend bij bezoekers als "The Chalk Room" voordat deze z'n lot trof met een bordenwisser. "Wat ik zo gaaf vind aan dit medium is juist dat het uitgewist kan worden," zegt hij. "We hebben allemaal op school gezeten waar met krijt op een schoolbord werd geschreven en we weten allemaal hoe het werkt. Het is heel vluchtig en voor mij is het een symbool geworden voor waar het leven om draait. Jij kunt dan wel denken dat je een 10-jarenplan hebt, maar het leven wil je nog wel eens laten zien: 'Nope, ik ben hier de baas'."
Of het nu met krijt of met inkt is, dit proces van creëren, het toepassen van iemands speciale vaardigheden tot een voltooid werk, is waar Surendra al vanaf een jonge leeftijd veel voldoening uit haalt. "Het is iets waar ik altijd al trots op ben geweest," vertelt hij. "Als je iets kunt maken en dat goed doet en met anderen deelt, geeft dat je een goed gevoel en dat ben ik nooit kwijtgeraakt."
- ALLE FOTO'S ZIJN VAN RAJIV SURENDRA
