Een schone kunst
Kunstschilder Jansson Stegner creëert, geïnspireerd door de meesters van de oude wereld, mysterieuze, magische portretten in een geheel eigen revolutionaire stijlEen schilderij van Jansson Stegner zul je nooit verwarren met die van 20e-eeuwse kunstenaars Balthus of Alice Neel en zelfs niet met de Spaanse renaissance-pionier El Greco. De weelderige portretten van Stegner van krachtige vrouwen en broze mannen bevatten te veel hedendaagse signalen, surrealistische vormen, gender-rolomkeringen en moderne kleding. Maar je zou je kunnen voorstellen dat dit de werken zijn die de eerder genoemde artiesten zouden schilderen als ze vandaag de dag nog in leven waren: portretten van meesterlijke kwaliteit waarop hun onderwerpen haarscherp tot leven zijn gebracht en ietwat onrustbarend en oneindig gedenkwaardig zijn.
"De kunstenaars die ik altijd heb bewonderd, zijn over het algemeen degenen die al waren overleden toen ik werd geboren," vertelt Stegner in een telefoongesprek vanuit zijn garage-atelier in Santa Barbara, waar hij ongeveer een jaar geleden vanuit New York naartoe is verhuisd. Verder haalt hij Otto Dix en Egon Schiele aan als invloeden en als je die schilders naast Stegner zet, zie je zeker de overeenkomsten.
"Toen ik jonger was, voelde ik de druk van professoren of andere studenten om het verleden los te laten en op iets radicalers te focussen," zegt Stegner. "Maar uiteindelijk komt het erop neer dat ik nou eenmaal van een bepaalde manier van schilderen hou, die vaak met het verleden wordt geassocieerd. Ik wil in die traditie werken, maar die tegelijkertijd ook voor deze tijd actueel maken, op een manier die een afspiegeling is van mijn leven en mijn interesses."
Wat verklaart waarom de personen in de portretten van Stegner - mysterieus en intrigerend in alles - eruitzien zoals ze eruitzien: dandy's met lange ledematen die achterover leunen in kostuums of prachtige jonge vrouwen met opbollende spieren die uit hun kleding in collegelook barsten. Op één schilderij richt een vrouw in een geruite rok een pijl en boog op een doelwit buiten het schilderij (Archer, 2020). In een andere zit een donkerharige vrouw in kleermakerszit met een T-shirt van de University of Michigan Spartans aan op de grond en kijkt de toeschouwer recht aan (Spartan, 2020). De ledematen van vrouwen zijn surrealistisch gespierd - flinke, Thor-achtige biceps en benen. De blikken van beide vrouwen zijn ondoorgrondelijk en steels.
De in Los Angeles gevestigde kunstschrijver en romanschrijver Arty Nelson volgt het werk van Stegner al sinds galeriehouder Nino Mier in 2018 een tentoonstelling van zijn werken samenstelde. "Hij verwerkt de Mona Lisa-achtige glimlach zodanig dat er altijd een soort raadselachtige, verborgen eigenschap is - je weet nooit precies wat er speelt bij de personen in zijn werken," zegt Nelson, die de inleiding van de catalogus voor bij de tentoonstelling van Stegner eind 2021 in de Nino Mier Gallery zal schrijven.
De verontrustende kwaliteit van de uitdrukkingen van de onderwerpen in kwestie is heel bewust gekozen voor Stegner, die de toeschouwer in een emotionele verwikkeling met het schilderij probeert te vangen. "Ik wil niet dat de figuren aanvoelen als lege mannequins," zegt hij.
Voor Stegner is het even belangrijk hoe de personages de verwachtingen binnen de schilderijen ondermijnen. Tijdens de Olympische Spelen van 2008 ging Stegner helemaal op in een damesvolleybalwedstrijd. Daar stonden die vrouwen, waarvan het merendeel boven de 1,80 m was - krachtige en opvallende vrouwen. "Ze smashen de bal met een felle sportiviteit en competitiviteit," herinnert hij zich. "Vervolgens maakten ze close-ups van de gezichten van de sporters en ineens oogden ze als ieder ander meisje, met hele typisch vrouwelijke gezichten. Ik wist dat dat iets was wat ik op het doek wilde verkennen."
De mannen in de schilderijen van Stegner tarten de genderrollen en macht in omgekeerde richting. In het begin van de jaren 2010 maakte Stegner een aantal schilderijen in opdracht voor welgestelde Europeaanse mannen en hij portretteerde ze op een manier die minder traditioneel mannelijk was - met een stuurse blik, met slungelige lijven en wespentailles, achteroverleunend in chique omgevingen en modieus gekleed, zelfs als ze met geweren worden afgebeeld, klaar voor de jacht. "Het mannelijke en vrouwelijke geïdealiseerde type heeft me altijd al gefascineerd," vertelt Stegner. "Het leek me een interessant idee om die twee idealen eens te vermengen en te zien wat er dan zou gebeuren."
Stegner groeide op in Minneapolis en verslond als kind sci-fi en fantasy strips, zoals 2000 AD en Conan de barbaar - het lichaam van de held uit Conan lijkt wel enigszins op de atleten met gespierde armen in zijn werken. "Stripboeken zitten vol vreemde en rare vervormingen van de menselijke vorm, verschillende soorten lichamen en allerlei rare sciencefiction dingen, dus die rariteiten vind ik ook interessant," vertelt Stegner.
En dus tekende Stegner gedurende zijn hele jeugd, wat ertoe leidde dat hij kunst ging studeren aan de University of Wisconsin. Na zijn examens probeerde hij het als schilder te maken in het Midwesten van eind jaren '90, maar al snel realiseerde hij zich dat hij in New York moest zijn. Hij bedacht een plan om deel te nemen aan een MFA-programma bij de University of Albany als opstapje naar een verhuizing naar de stad begin jaren 2000. In New York kende zijn carrière pieken en dalen - zijn werk viel de verzamelaar Charles Saatchi op en deze kocht meerdere van zijn werken in 2013, en hij had een handjevol solo-exposities bij verschillende galeries, waaronder enkele in de in Brussel gevestigde galerie Sorry We're Closed. Pas toen Nino Mier in Los Angeles hem accepteerde als kunstenaar (en een daarop volgende expositie bij Almine Rech in New York) ontving hij de erkenning op een niveau zoals hij die nu ook geniet.
Dit viel allemaal samen met de verhuizing van Stegner met zijn vrouw en twee kinderen naar Santa Barbara. En de nieuwe omgeving vond zijn weg in de achtergronden van zijn schilderijen. "Nu we in Californië wonen en zo dicht bij de prachtige natuur zijn, werkt dat visuele element ook door in mijn werk, dat zie ik nu al," zegt hij als hij het proces van het starten met een schilderij beschrijft - wat onder andere bestaat uit foto's nemen van een model (die hij vaak op Craigslist, een soort Marktplaats, vindt), tot ze een pose vinden die emoties oproept bij Stegner.
"Het komt zo weinig voor dat je iemand ziet schilderen zoals de kunstenaars dat eerder deden," zegt Mier. "[Stegner] neemt echt de tijd voor een schilderij. Hij had net zo goed 300 jaar geleden geboren kunnen zijn. Het zit hem in de kwaliteit van het oppervlak, de kleurkeuzes, het gebruik van vernis als toplaag. Het voelt alsof je een meesterwerk in je bezit hebt."
Een meesterwerk met een gezonde dosis bovennatuurlijke vreemdheid waardoor je je blik er maar met moeite van los kunt maken. "Ik wil absoluut dat er een soort vreemdheid in zit waar je de vinger niet goed achter kunt krijgen," legt Stegner uit. "Voor mij is het leven een mengelmoes van normaliteit en vreemdheid en ik maak graag schilderijen die je daar enigszins aan herinneren. Ik wil mensen graag laten loskomen van wat hun normale verwachtingen zijn."
- FOTO'S VAN DE NINO MIER GALLERY
